Feest bij de Partij voor de Dieren

Feest bij de Partij voor de Dieren

Hoe werk je een onwelkom bestuurslid weg? Bij de PvdD door hem als lid te royeren. Kan dat zomaar?

.

Wat is er gebeurd?

De greep naar de macht

Bij de Partij voor de Dieren (PvdD) worden de voorzitter, de secretaris en de penningmeester in functie benoemd.

Het bestuur stelt iemand kandidaat voor het voorzitterschap. Een buitenstaander stelt zich ook kandidaat, mobiliseert zijn vriendenkring, wordt op de ledenvergadering verkozen boven de kandidaat van het bestuur en wordt benoemd tot voorzitter.

Dat is balen voor de overige bestuursleden. Democratie is mooi maar dit is teveel van het goede.

.

De reactie

De nieuwe voorzitter had het lef om als voorzitter niet de visie van het bestuur, maar zijn eigen mening uit te dragen. Die mening kwam erop neer dat er binnen de PvdD ruimte moet zijn voor een discussie, een debat, over de vraag of de partij behalve voor de dieren ook voor belangen van mensen kan opkomen.

Hij zei niet dat de PvdD nu een PvdM (Partij voor de Mensen) moet zijn, hij zei niet dat over die vraag een debat gehouden moest worden. Nee, hij zei dat er ruimte voor zo'n debat moet zijn.

Het bestuur had zo'n debat steevast afgehouden: "Nee, géén debat! Wij zijn voor de Dieren. Daar hoeven we niet over te debatteren en daar gaan we niet over debatteren. Punt uit!"

De voorzitter kwam dus niet alleen met een eigen mening naar buiten, maar met een mening die, zo niet diametraal tegenover, dan toch wel haaks op, de mening van het bestuur stond.

Dat is eigenaardig, want het bestuur bestuurt - niet een individueel bestuurslid als bijvoorbeeld de voorzitter. Bestuursleden worden daarom geacht, het beleid van het bestuur uit te dragen. Wie moet men nu geloven wanneer deze voorzitter spreekt?

Dus hebben de overige bestuursleden zich beraden. Hoe snoeren zij deze vent de mond? Hem zeggen dat hij zijn ideeën voor zich moet houden, werkte niet. Maar dat leverde wel een mogelijkheid op om hem te royeren.  In de wet staat namelijk:

Burgerlijk wetboek, Boek 2 Rechtspersonen, Artikel 35 (kortweg: "Art. 35, BW2")

1 Het lidmaatschap eindigt:

(...)

d. door ontzetting.

(...)

3 Ontzetting kan alleen worden uitgesproken wanneer een lid in strijd met de statuten, reglementen of besluiten der vereniging handelt, of de vereniging op onredelijke wijze benadeelt. 

(...)

Het bestuur kan dus volgens de wet leden uit de partij gooien. En nu komt het: in de statuten van de PvdD staat:

Artikel 7 - Partijbestuur

(...)

5. Het lidmaatschap van het partijbestuur eindigt door overlijden, ontslag, bedanken, door het verstrijken van de duur van de (her)benoeming en wanneer het lidmaatschap van de partij eindigt. Voorts eindigt het lidmaatschap van het partijbestuur indien het betreffende lid wordt benoemd in een functie die onverenigbaar is met het lidmaatschap van het partijbestuur.

(...)

Dus:

  1. We zetten hem uit de vereniging.
  2. Dan is hij ook geen bestuurslid meer.

Probleem opgelost.

.

Kan dit zomaar?

Ja en nee. Ik licht dit toe:

.

Ja

Ja als de geroyeerde voorzitter het spel speelt volgens de regels van de PvdD. Hij kan het erbij laten en zijn royement accepteren. Hij kan aankloppen bij de Commissie van beroep. Alle kans dat die commissie de zaak inhoudelijk beoordeelt: heeft de voorzitter in strijd met (bestuurs-) besluiten gehandeld (ja), heeft hij de vereniging op onredelijke wijze benadeeld (discutabel). Eindoordeel: royement blijft in stand. Grote kans dat de voorzitter het niet eens probeert bij de Commissie van beroep.

.

Nee

Hij kan zijn royement ook juridisch aanvechten: meteen naar de rechter gaan. In de wet staat namelijk (Art. 37, BW2):

6 Een bestuurslid kan, ook al is hij voor een bepaalde tijd benoemd, te allen tijde door het orgaan dat hem heeft benoemd, worden ontslagen of geschorst. Een veroordeling tot herstel van de arbeidsovereenkomst tussen de vereniging en bestuurder kan door de rechter niet worden uitgesproken.

Een bestuur kan bestuursleden niet ontslaan - dat kan alleen de algemene vergadering. Bij de PvdD moet het besluit om een bestuurslid te ontslaan bovendien met tweederde meerderheid genomen worden. En het bestuur kan een lid bij gewoon bestuursbesluit royeren?

Ik denk daarom dat een rechter het royeren van een lid met het doel hem uit het bestuur te krijgen, zal beoordelen als oneigenlijk gebruik van bevoegdheden (machtsmisbruik) omdat het bestuur de bevoegdheid van de algemene vergadering om bestuursleden te benoemen uitholt. De rechter zal het besluit van het bestuur dan vernietigen (art. 15 BW2) omdat het in strijd is met de vereiste redelijkheid en billijkheid (art. 8 BW2).

.

Wat te doen?

De kieswet schrijft voor dat alleen kiesverenigingen lijsten met kandidaten kunnen indienen. Net als gewone verenigingen worden kiesverenigingen op democratische wijze bestuurd: volgens de wet (one man one vote), de statuten en andere regels.

Net als bij andere verenigingen is de opkomst bij ledenvergaderingen vaak bedroevend laag, wat enerzijds het draagvlak voor beslissingen verkleint en anderzijds de vereniging kwetsbaar maakt voor een greep naar de macht.

Vergroot daarom de opkomst en versterk daarmee de verenigingsdemocratie.

.

Versterk de verenigingsdemocratie

Mensen gaan vaak niet naar een ledenvergadering omdat zij:

  1. denken dat zij maar een verwaarloosbare invloed hebben
  2. niet weten wat zij daar voor mogelijkheden hebben
  3. niet weten hoe het er toegaat.

Ik stel daar tegenover:

  1. juist door die beroerde opkomst hebben de leden die wél komen grote invloed
  2. de mogelijkheden van leden heb ik kort en bondig opgeschreven in het Ledenzakboekje (beleefd aanbevelend)
  3. hoe het er in het ideale geval toegaat staat in mijn boekje Succesvol vergaderen en in een extra hoofdstuk dat u los kunt downloadenInvloed uitoefenen in een vergadering
    .

Bovenstaande argumenten zijn zakelijk, maar mensen komen pas in actie als u ze gevoelsmatig weet te raken. In bovenstaande casus kolken er allerlei gevoelens van onvrede bij de leden:

  • dogmatisme: zelfs zeggen dat er ruimte voor een discussie moet zijn, werd beschouwd als ketterij
  • vuil spel: de voorzitter is met een trouvaille gewipt
  • diefstal: het bestuur ontneemt de leden in feite de mogelijkheid om bestuursleden te benoemen
  • geslotenheid: het bestuur speelt geen open kaart (een al langer bestaande onvrede).

Wellicht zijn er nog andere gevoelens waardoor leden de moeite nemen naar het congres te gaan. Deze kunnen in de aanloop naar zo'n congres worden opgezweept of gedempt.

.

Voorkomen is beter dan genezen

Hoe had het bestuur deze verwikkelingen nu kunnen voorkomen? Ik zie drie mogelijkheden:

  1. Vraag de tegenkandidaat, zich terug te trekken. Daar moet het bestuur argumenten voor aandragen die hém overtuigen.
  2. Verkoop de eigen kandidaat beter aan de leden. Daarvoor moet het bestuur argumenten aandragen die de léden overtuigen - ook de door de tegenkandidaat opgetrommelde leden.
  3. Dreig met aftreden. Deel de leden mede dat wanneer de tegenkandidaat wordt verkozen, alle bestuursleden direct aftreden. Dit is een paardenmiddel waarmee het bestuur de confrontatie met de leden aangaat. Het is de vraag hoe de leden hierop reageren: misschien gooien zij de kont tegen de krib en kiezen zij dan júíst voor de tegenkandidaat.

.

De soap gaat verder

Ik ving op dat het rommelt onder de leden: ze willen een ledenvergadering houden ("het Congres bijeenroepen" in PvdD-jargon) om met het bestuur over het royement te praten. Daarvoor hebben ze steun van 10% van de leden nodig, dat is 1.700 leden.

Dan kan het helemaal feest worden want het bestuur kan deze leden royeren (wegens het onredelijk benadelen van de vereniging) en dan komen zij de vergadering niet in. De leden in kwestie opereren nu nog anoniem - mogelijk uit vrees voor zo'n royement.

.

Een congres? Kansloos

Maar stel dat ze met 1700 mensen een congres kunnen afdwingen. Wat dan?

  • Een motie van afkeuring aannemen? Het bestuur legt deze naast zich neer.
  • Het bestuur opdragen het royement in te trekken? Het congres kan het bestuur geen opdrachten geven.
  • Een of meer bestuursleden ontslaan? (Het enige machtsmiddel van de algemene vergadering.) Volgens de statuten is hier een tweederden meerderheid voor nodig. Ik acht het waarschijnlijk dat bestuursleden bij het voorbereiden van dit congres zelf leden gaan optrommelen die achter het royement staan, zodat een ontslagbesluit de vereiste tweederden meerderheid niet haalt.

Tenzij het bestuur heel onhandig of horkerig optreedt biedt een congres geen soelaas.

.

Wat dan?

Een gezamenlijke gang naar de rechter lijkt me gemakkelijker. Je moet belanghebbende zijn om een zaak aan te spannen. Als lid zijn zij lid van de algemene vergadering en als zodanig hebben zij er belang bij dat hun bevoegdheden (om bestuursleden te benoemen) niet worden uitgehold.

Een of meer belanghebbenden - bij lange na geen 1.700 - kunnen een zaak aanspannen tegen het bestuur. Het is veel gemakkelijker om met zijn drieën of vieren een rechtszaak te beginnen dan om zonder de medewerking van het bestuur 17.000 leden te benaderen.

Ze moeten wel binnen een jaar in actie komen.

Of de geroyeerde voorzitter deze weg wil gaan is onduidelijk. Dat is verder ook niet van belang want het is een principezaak tussen de leden en het bestuur - niet tussen een geroyeerd lid en de vereniging.

.

Tabblad Vraagbaak

Onderaan de vorige blogpost kondigde ik het tabblad Vraagbaak aan. Diverse bestuursleden hebben me, sinds ik met dit blog bezig ben, e-mails gestuurd met een of enkele vragen. Met plezier heb ik deze beantwoord, vaak binnen een dag. Soms kwam er nog een vervolgvraag - ik denk dan maar dat mijn eerdere reactie in de smaak viel.

Voor mij zijn deze vragen uit de praktijk leerzaam: ik zie ook maar alleen wat in mijn eigen omgeving gebeurt en deze vragen verbreden mijn blik. Ze laten me nadenken en ik word er (hoop ik) wijzer van; daardoor kan ik andere bestuursleden, uw collega's bij andere organisaties, weer beter helpen.

Met het tabblad Vraagbaak wil ik u en andere bezoekers van mijn website aanmoedigen om, wanneer u met een bestuurlijk probleem zit, mij een e-mail te sturen. Vragen staat vrij. Ik beantwoord de vragen gratis en vaak nog binnen een dag.

De tab staat in de menubalk bovenaan deze webpagina.

.

Over dit blog

Elke maand, op de eerste of tweede dinsdag van de maand, publiceer ik een nieuw artikel, meestal naar aanleiding van een recent gesprek met een bestuurslid. Ik stuur hierover tegelijk een korte e-mail naar belangstellenden.

Geef u hier op voor deze korte e-mails.

.

Deze site gebruikt cookies om webshopdiensten en uw gebruikerservaring te verbeteren.

Zie meer: Privacy (Klik op button > Accepteer om dit scherm niet meer te laten verschijnen)